Goede zorg komt niet alleen van professionals. Familie, vrienden en andere belangrijke mensen in het leven van de cliënt staan vaak al jarenlang dichtbij en geven een gevoel van veiligheid en vertrouwen. Door deze kring actief te betrekken, ontstaat meer dan zorg alleen: het maakt het verschil tussen ergens wonen en je écht thuis voelen.
Het verhaal van Clara Steneker en haar dochter Erna laat zien hoe waardevol zo’n betrokken netwerk is. Erna is geboren met het syndroom van Down. Vanaf het moment dat Clara moeder werd van Erna, ontdekte ze hoe belangrijk een sterk netwerk is. Een uitspraak van de kraamzorg is haar altijd bijgebleven: zorg dat er mensen om je kind heen staan. “Familie, vrijwilligers en mensen uit het dorp zijn van grote betekenis in Erna’s leven”, begint Clara. “Zo’n netwerk ontstaat niet vanzelf. Daar moet je in investeren.”
Hecht netwerk
Erna is geboren en getogen in Sint Nicolaasga. Veel dorpsgenoten kennen haar al van kleins af aan. “Erna zat op de basisschool hier in het dorp”, vertelt Clara. “Het was een warme, bijzondere tijd. Oud-klasgenoten hebben nog steeds contact met haar en komen af en toe langs.” Ook binnen de familie is de betrokkenheid groot. “Toen Erna naar het voortgezet onderwijs in Sneek ging, bracht mijn oom – die taxichauffeur is – haar jarenlang naar school. Dat je kunt terugvallen op vaste mensen om je heen, is van onschatbare waarde.”
Stap voor stap
Dankzij dat hechte netwerk groeide Erna op in een omgeving waar ze werd gezien en gekend. Rond haar twintigste begon ze na te denken over wonen bij Maeykehiem. Clara: “Toen haar zus uit huis ging, gaf Erna aan dat zij dat ook wilde. Dat was voor mij een teken dat ze eraan toe was.”
De stap naar wonen bij Maeykehiem werd zorgvuldig voorbereid. Erna begon met een stage bij dagbesteding Eigen Wize en liep daarna stage bij Inducent. Vervolgens kreeg zij een vaste plek binnen de dagbesteding van Maeykehiem. Om haar rustig te laten wennen aan de nieuwe omgeving, ging Erna ook regelmatig logeren bij Maeykehiem. “Het ging stap voor stap”, vertelt Clara. “Op haar eigen tempo. Dat gaf vertrouwen.”
Toch kwam het moment van verhuizen sneller dan verwacht. Binnen twee maanden nadat Erna had uitgesproken dat ze wilde verhuizen, kwam er een plek vrij. “Dat had ik niet zien aankomen”, zegt Clara eerlijk. “Loslaten is een proces. Maar het pakte goed uit. Erna heeft een fijne kamer, een leuke groep en ze is daar gelukkig.”
Betrokken blijven
Wat helpt, is dat alles dichtbij is gebleven. Familie, vrienden en bekenden wonen in de buurt, waardoor spontaan langskomen makkelijk is. Ook andere betrokkenen blijven deel uitmaken van Erna’s leven. Zo heeft ze een vaste vrijwilliger die spelletjes met haar doet en met haar op pad gaat.
Clara blijft zelf ook betrokken, onder meer als lid van de cliëntenraad. “Ik vind het belangrijk om mee te denken en bij te dragen.” Volgens haar ligt er een mooie kans voor families en Maeykehiem om samen te blijven bouwen aan betrokkenheid. “Het vertrouwde leven hoeft niet te stoppen als je dierbare verhuist”, vindt Clara. “Misschien verandert de vorm of krijg je een andere rol. Maar als je wilt, kun je nauw betrokken blijven bij het leven van je dierbare.”
Onmisbare aanvulling
Volgens cliëntadviseur Marije Wijnja van Maeykehiem is de betrokkenheid van naasten onmisbaar in het leven van cliënten. In haar werk spreekt ze veel ouders van kinderen met een beperking die op zoek zijn naar een woonplek. Daarbij ziet ze hoe spannend een verhuizing kan zijn. “Ouders vinden het vaak moeilijk om de zorg voor hun kind los te laten, en dat is heel begrijpelijk. Maar waarom zou je moeten loslaten als je kind hier komt wonen? Ouders zijn juist welkom”, vertelt ze.
“Ouders kennen hun kind door en door”, vervolgt Marije. “Hun betrokkenheid is op veel manieren van grote waarde. Denk aan een vader die graag tijd met zijn zoon doorbrengt en tegelijk helpt in de tuin. Of een moeder die elke week pannenkoeken bakt voor haar zoon, die een ketogeen dieet volgt. Voor dit soort initiatieven maken we graag ruimte.”
Informele zorg gaat verder dan alleen ouders. “Een cliënt heeft vaak een breder netwerk”, zegt Marije. “Ook broers, zussen, vrienden, buren of vrijwilligers zijn welkom. Door hen te betrekken, blijft iemand verbonden met zijn leven. Kleine dingen – zoals samen wandelen, koken of gewoon er zijn – maken al een groot verschil. Ook voor cliënten die langer bij Maeykehiem wonen blijft het belangrijk om hun netwerk betrokken te houden. Iedereen kan op zijn eigen manier iets betekenen.”
Krachten bundelen
Er zijn daarentegen ook uitdagingen. Zorgteams staan positief tegenover informele zorg, maar zijn nog zoekende naar de juiste invulling. “Teams hebben behoefte aan heldere kaders. Ze willen duidelijkheid over wat wel en niet mogelijk is. Dat verschilt per team en vraagt om goede onderlinge afstemming. Informele zorg is geen vervanging voor professionele zorg”, benadrukt Marije.
Binnen Maeykehiem is daarom een werkgroep gestart om verder te verkennen hoe informele zorg het beste kan worden ingezet. Volgens Marije begint dat met een open blik. “Als je iedereen rondom de cliënt betrekt – familie, vrienden, vrijwilligers én zorgteams – ontstaat er echte samenwerking. Wanneer professionals en naasten de krachten bundelen, ontstaat zorg die niet alleen goed georganiseerd is, maar ook persoonlijk, warm en dichtbij voelt”, aldus Marije.